142

Tren ve metrolarda ulaşım ücreti kaç durak gideceğinize göre değişiyor. Bu yüzden istasyonun bilet gişesindeki haritaya bakarak gideceğiniz istasyon için gereken tutarı öğrenir biletinizi alırsınız. İneceğiniz durağa kadar bileti saklar, inişte otomatik turnikeden geçersiniz. Eğer az ücret ödediyseniz çıkıştaki bir makineden farkı tamamlarsınız; fazla ödediyseniz bileti saklar, kalan miktarı ileride kullanırsınız. Bileti kaybettiyseniz istasyon görevlisine gider, trene nereden bindiğinizi söylersiniz, o da ücreti hesaplayıp sizden tahsil eder.

Bunu öğrendiğimde, tabi ki bir Türk olarak aklıma her türlü hinlik geldi. Bir Japon arkadaşıma sordum:

- Yirmi duraklık bir mesafe kat etsen ama görevliye iki durak geldiğini söylesen ne olacak? Senin trene nereden bindiğini nasıl anlayabilir?

Arkadaşım hayretle bana baktı,

- Böyle bir şeyi neden yapayım ki?

- Yani mesela 750 yen yerine 150 yen ödersin.. Çaktın mı köfteyi?

- Ama böyle bir şey yaparsam tren şirketleri zarar etmeye başlarlar. Dolayısıyla zamanla fiyatlar arttırmak zorunda kalırlar ve benim çocuklarım gelecekte bu hizmetten daha pahalıya faydalanırlar.

*Japon Ne Yapmış - Onur Ataoğlu

141

Bir defasında bindiğim tren Osaka'da ineceğim istasyona geldiğinde içtiğim suyun boş pet şişesini istemeyerek koltuğun kenarında unutmuştum. Yanımda oturan yaşlı teyze de inmek için ayağa kalkarken uzanıp benim bıraktığım boş şişeyi aldı atmak üzere çantasına koydu. Trenden indikten sonra uzun uzun düşündüm. Trenin camını taşlamak dururken, kendisine ait olmayan çöpü toplamak ne kazandırır ki ona bu yaştan sonra?

*Japon Ne Yapmış - Onur Ataoğlu

140

Japonya'nın bir ucundan diğer bir ucundaki köye gitmek istiyorsanız, demiryollarının internet sitesine girip "ben 20 Ekim tarihinde evime en yakın istasyondan trene/metroya binip saat 18:03'te falanca köyün istasyonunda olmak istiyorum" şeklinde tercihlerinizi giriyorsunuz. Belirtilen saatte hedefinizde olmanız için saat kaçta evinize en yakın istasyondan trene bineceğiniz, nerelerde tren değiştirmeniz gerekeceği, bu değişiklikleri yapacağınız istasyonlardaki peronlar arası mesafeyi kaç dakikada yürüyebileceğiniz, trenin kaç vagonu olacağı, toplam kaç yen ödeyeceğiniz gibi bilgiler bir saniye içinde önünüzde beliriyor. Ayrıca bu bilgiler birkaç değişik seçenekle önünüze geliyor; en az tren değiştirme, en hızlı ama pahalı, daha ucuz ama uzun süren vs.

*Japon Ne Yapmış - Onur Ataoğlu

139

Üç buçuk yılda bir kez bile elektrik kesintisi yaşanmadı. Bir keresinde Japon arkadaşlar konuşurken Ankara'da sık sık kesilen elektrikler yüzünden elektronik cihazlarımızın zarar gördüğünü söylemiştim. Arkadaşım elektrik kesintisinin ne demek olduğunu pek anlayamadı.

- Elektrik kesintisi ne demek?

- Evine elektrik gelmiyor.

- Nasıl yani? Niye gelmiyor?

- Nereden bileyim. Trafo, şebeke, cereyan.. Elektrik arzı, talebi, yoğunluk, arıza..

- Bir eve elektriğin gelmemesi ne demek ki? Mantıksız bir şey. Elektrik dediğin sürekli vardır.

*Japon Ne Yapmış - Onur Ataoğlu

138

Tokyo'da yaşadığım üç buçuk yıl içerisinde sadece bir kez su borularında tamirat oldu; o tamiratı da belediye yetkilileri bir ay öncesinden mahalledeki tüm evlere duyurdular 'falanca tarihte saat 11:25 ile 13:52 arasında su kesilecektir' diye. 13:53'te sular akıyordu.

*Japon Ne Yapmış - Onur Ataoğlu